• Sat. Apr 20th, 2024

दलित भएकै कारण गुरुकुलले भर्ना नलिएको गुनासो

BySaptahik Samachar

२५ जेष्ठ २०७९, बुधबार २१:०८ २५ जेष्ठ २०७९, बुधबार २१:०८ २५ जेष्ठ २०७९, बुधबार २१:०८

झापाको जस्तै घटना दोहरियो चार बालक गुरूकुल शिक्षा लिनबाट बन्चित

ललितपुर — ललितपुरको शंखमुलस्थित जगदगुरु आदर्श संस्कृत गुरुकुलले दलित भएकै कारण चार जना बालकलाई पढाइबाट बञ्चित गरेको छ । शंखमुल धाममा रहेको गुरुकुलमा संस्कृत पढ्ने भनेर बर्दियादेखि काठमाडौं पुगेका बालकलाई गुरुकुलले भर्ना नगरी फिर्ता पठाएको हो । बालकका आमाबुवाले आफूहरू दलित समुदायको भएकै कारण गुरुकुलले भर्ना नलिएको गुनासो गरेका छन् ।
बर्दियाको बारबर्दिया नगरपालिका–६ का १० वर्षे समीर सुनार, १२ वर्षे विराज सुनार, ९ वर्षे भुवेश्वर सुनार र १० वर्षे भीमबहादुर सुनार आश्रममा भर्ना हुन गएका थिए । आश्रमको पूर्वस्वीकृतिअनुसार ब्रतबन्ध गरी कपालसमेत मुण्डन गरेर भर्ना हुन पुगेका बालकहरूलाई दलित समुदायका भएको थाहा पाएपछि आश्रमले पढ्नबाट बञ्चित गरेको परिवारजनले गुनासो गरेका छन् ।
गुरुकुलले सीट संख्या पूरा भएको दाबी गर्दै भर्ना नलिने भने पनि प्राचार्य तेजप्रसाद भट्टराईका अनुसार हाल गुरुकुलमा ३३ जना मात्रै विद्यार्थी छन् । जबकी गुरुकुलको वेबसाइटमै ५० जनाको क्षमता रहेको उल्लेख छ, जसले गुरुकुलको क्षमताअनुसार अझै १३ जना विद्यार्थी भर्ना लिन सक्ने पुष्टि हुन्छ । बालकका बुवा नरेन्द्र सुनारले आफूहरू दलित भएकै कारण आश्रमले भर्ना नलिएको गुनासो गर्नुभएको कान्तिपुरले समाचार छापेको छ ।

‘पहिल्यै भर्ना गर्दैनौँ भनिदिएको भए सजिलो हुन्थ्यो । हामी बर्दियादेखि छोराहरू लिएर काठमाडौं आयौँ । छोराहरूको ब्रतबन्ध र मुण्डन समेत गरियो,’ उहाँले भन्नुभयो , ‘आश्रममा गइसकेपछि हाम्रो जातथरको सोधीखोजी भयो । हामीले पनि ढाँटेनौँ । दलित समुदायका हौँ भनेर बोलेकै कारण आश्रममा गएर बसिसकेका मेरा छोराहरूलाई घर जाऊ भनेर पठाइदिए ।’
समीर, विराज र भुवेश्वर नरेन्द्रकै छोरा हुन् भने भीम उनका भाइका छोरा हुन् । नरेन्द्र भन्नुहुन्छ , ‘दलित समुदायमा पुरोहित छैनन्, धर्मकर्म गर्दा समस्या छ, अब त दलितले पनि पण्डित पढ्न पाउनुपर्छ भन्ने लाग्थ्यो । सल्लाह दिनेले उसलाई पण्डित बनाउनुपर्छ, संस्कृत पढाऊ भनेपछि यहाँ पढाउन चाहेको थिएँ ।’ नरेन्द्रलाई आश्रमसँग जोड्ने काम विश्व हिन्दु महासंघका दक्षिण एसिया प्रमुख एवम् समानता अभियानका अध्यक्ष चन्द्रकान्त पौडेलले गर्नुभएको समाचारमा उल्लेख छ । पौडेल पनि आश्रमले बालकहरू दलित समुदायको भएको थाहा पाएपछि भर्ना लिन इन्कार गरेको बताउनुहुन्छ भनी समाचारमा उल्लेख छ।
‘मसँग आश्रमका अध्यक्ष आफैले बच्चाहरू भए पठाइदिनुहोला भन्नुभएको थियो । उता गाउँबाट गरिब दलित समुदायका बच्चाहरूले पढ्ने रहर देखाएपछि मैले उनीहरूलाई भर्ना गराउन पहल गरेको हुँ,’ पौडेलले भन्नुभयो , ‘भर्ना गर्न पुगेको दिनसम्म पनि कुनै समस्या थिएन । भोलिपल्ट भर्ना गरिदिने भनेपछि मैले आमाबुवासहित बच्चाहरूलाई आश्रममा छोडेर आएँ । बेलुका केरकार गरेछन् । दलित भएको थाहा भएपछि भोलिपल्ट बिहानै आश्रमबाट निकालिदिए ।’
आश्रमले जातीय भेदभावकै आधारमा बालकहरूको भर्ना नलिएको पौडेलेको दाबी छ । ‘भन्नलाई आश्रममा धर्म संस्कृति, संस्कार र संस्कृत विद्या पढाउने भनिएको छ । तर, आश्रममा यो जातले पढ्न पाउने, अर्कोले नपाउने भन्ने निच सोच गुरुहरुले राखेको देखियो,’ उहाँले भन्नुभयो , ‘जातीय भेदभाव धार्मिक कर्ममा पर्दैन, यो त पाप हो । यस्तो पाप गर्नेहरूबाट प्रशिक्षित हाम्रो धर्म शिक्षाले समाजलाई कता लैजाने हो ? म त चिन्तित छु ।’
उनीहरूको जात थाहा पाएपछि आश्रमले भर्ना हुने कोटा पूरा भएको भन्दै बहाना निकालेको अभिभावकजनको भनाइ छ । ‘हामी त गाउँबाट आएका, हामीलाई सबै कुरा थाहा पनि थिएन,’ भीमबहादुरकी आमा कमला भन्छिन्, ‘सबै कुरा सित्तैमा हुन्छ, संस्कृत पढेपछि भोलि पुरोहित भएर काम गर्न सक्छ भनेपछि छोरालाई छोड्न आएकी, तर आश्रमले भर्ना नै लिएन ।’
आश्रमले भने आफ्नो भर्ना गर्ने सीट संख्या पूरा भएकाले भर्ना गर्न नसकेको दाबी गरेको छ । आश्रमका प्राचार्य तेजप्रसाद भट्टराईले दलित भएका कारण भर्ना नपाउने भन्ने नरहेको बताउनुभयो । ‘को कुन जात हो ? हामी कहाँ त्यसको सोधीखोजी हुँदैन, सीट संख्या पूरा भएका कारण भर्ना लिन सकिँदैन भनेका हौँ,’ उहाँले भन्नुभयो । भट्टराईले वेभसाइटमा ५० जना क्षमता उल्लेख छ, अहिले ३३ जनामात्रै हुँदा कसरी भर्ना सीट पूरा भयो भन्ने प्रश्नमा त्यो गुरुहरुसहितको संख्या भएको दाबी गर्नुभयो । उहाँका अनुसार गुरुकुलले वार्षिकरुपमा १० जनासम्म भर्ना लिने गरेको छ । यसवर्ष ८ जना भर्ना भएका छन् ।
समानता अभियानका अध्यक्ष पौडेलले गुरुकुललाई पूर्वसूचना दिएको दाबी गरेपनि प्राचार्य भट्टराईले भने आफूहरूलाई थाहा नभएको बताउनुभयो ।
‘उहाँहरू आउने खबर थिएन । एकैचोटि विद्यार्थी लिएर आउनुभयो । उहाँहरू आइसकेपछि मैले सोधीखोजी गरेँ । बच्चाहरूलाई सामान्य अक्षर छिचोल्न समेत नआउने रहेछ,’ उहाँले भन्नुभयो , ‘हामी कहाँ ६ कक्षाबाट पढाई हुने हो । तपाईंहरुका बच्चालाई अक्षर छिचोल्नै नआउने रहेछ । फेरि हामी कहाँ अहिले सीट प्याक भइसक्यो भनेको थिएँ, अरु भेदभाव गरेको भन्ने होइन ।’
प्राचार्य भट्टराईका अनुसार अहिले गुरुकुलमा दलित समुदायका विद्यार्थी छैनन् । गुरुकुलमा संस्कृत, नेपाली र अंग्रेजी पढाइ हुन्छ । यहाँ पढ्ने विद्यार्थीलाई आश्रमले निःशुल्क भोजन तथा छात्राबासको व्यवस्था गरेको छ । गुरुकुल ०६९ सालदेखि सञ्चालनमा आएको हो ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *